Groch

LEKSYKON FANTASTYKI

fiction

[×] NAZWA (Bibliografia)

nic nie znaleziono

[w:] Bruno G., Le tour de la France par deux enfants, 1904

GROCH — roślina znana także z historii kultury.

Charakterystyka

Groch pojawia się w wierzeniach i folklorze Słowian. Był strawą dla umarłych, ofiarą zostawianą im podczas święta Dziadów. W folklorze słowiańskim groch związany był z demonami. Wśród grochu mogła spacerować południca, groch lubiły utopce, znano również pokrewne południcom baby grochowe. Grochem przystrojona była znana z folkloru postać człowieka przebranego za niedźwiedzia, pojaiwająca się podczas uczt noworocznych oraz obrzędów weselnych. Groch spożywano podczas Godów i jako taki był zapowiedzią obfitości na rok przyszły. Był trzecim daniem spożywanym podczas święta niedźwiedzia znanego z folkloru rosyjskiego i urządzonego w przeddzień Najświętszej Marii Panny. Ponadto w folklorze podczas rytualnej czynności bicia rózgą dopiero co ochrzczonego dziecka, groch pojawia się w zamawianiu. Rytuał ten ma uczynić z dziecka dobrego gospodarza na przyszłość. Wieniec grochowy podarowany zalotnikowi starającemu się o pannę, był symbolem odmowy. Zgodnie z wierzeniami ludowymi dobrze jest siać groch w czasie pełni, unikać tej czynności podczas nowiu, stan księżyca ma bowiem wpływ na wzrost. Motyw ziarnka grochu pojawia się w baśni Hansa Christiana Andersena „Księżniczka na ziarnku grochu”.

Literatura

• Drabik W., Cztery pory życia. O współzależności obrzędów dorocznych i rodzinnych, [:w] „Polska Sztuka Ludowa”, 1, 1990, str. 15–30, 63-64.
• Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. 1, Kraków 1939.
• Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. 2, Kraków 1939.
• Pełka L. J., Polska demonologia ludowa, Warszawa 1987.
• Danuta Benedyktowicz Z. B., Symbolika domu w tradycji ludowej, [:w] „Konteksty : polska sztuka ludowa : antropologia kultury, etnografia, sztuka”, t. 44, nr. 4 (211), 1990, str. 3-16, 64.
• Ziółkowska M., Szczodry wieczór, szczodry dzień. Obrzędy, zwyczaje, zabawy, Warszawa 1989.
• Baranowski B., W kręgu upiorów i wilkołaków, Łódź 1981.
• Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 2006.
• Słownik stereotypów i symboli ludowych, pod red. Bartmiński J. , Lublin 1996.
• Frazer J.G., Złota gałąź, Kraków 2012.

(aut. Izabela Ozga)