Groch
(Różnice między wersjami)
(Utworzył nową stronę „ {{Leksykon |typ=fiction }}__BEZSPISU__<categorytree mode=all style="float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-c...”) |
|||
| Linia 3: | Linia 3: | ||
|typ=fiction | |typ=fiction | ||
| − | }}__BEZSPISU__<categorytree mode=all style="float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-color:white"> | + | }}__BEZSPISU__<categorytree mode=all style="float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-color:white">Groch (Bibliografia)</categorytree>[[Plik:Groch.png|350px|thumb|left|[w:] Bruno G., <i>Le tour de la France par deux enfants</i>, 1904]]'''GROCH''' — roślina znana także z historii kultury. |
| − | Motyw ziarnka grochu pojawia się w baśni Hansa Christiana Andersena „Księżniczka na ziarnku grochu”. <h2>Literatura</h2> | + | |
| − | <ul><li>Drabik W., <i>Cztery pory życia. O współzależności obrzędów dorocznych i rodzinnych</i>, [:w] „Polska Sztuka Ludowa”, 1, 1990, str. 15–30, 63-64.</li><li>Moszyński K., <i>Kultura ludowa Słowian</i>, t. 1, Kraków 1939.</li><li>Moszyński K., <i>Kultura ludowa Słowian</i>, t. 2, Kraków 1939.</li><li>Pełka L. J., <i>Polska demonologia ludowa</i>, Warszawa 1987.</li><li>Danuta Benedyktowicz Z. B., <i>Symbolika domu w tradycji ludowej</i>, [:w] „Konteksty : polska sztuka ludowa : antropologia kultury, etnografia, sztuka”, t. 44, nr. 4 (211), 1990, str. 3-16, 64. </li><li>Ziółkowska M., <i>Szczodry wieczór, szczodry dzień. Obrzędy, zwyczaje, zabawy</i>, Warszawa 1989.</li><li>Baranowski B., <i>W kręgu upiorów i wilkołaków</i>, Łódź 1981.</li><li>Kopaliński W., <i>Słownik symboli</i>, Warszawa 2006.</li><li><i>Słownik stereotypów i symboli ludowych</i>, pod red. Bartmiński J. , Lublin 1996.</li><li>Frazer J.G., <i>Złota gałąź</i>, Kraków 2012.</li></ul> | + | <h2>Charakterystyka</h2> |
| − | (aut. [[Izabela Ozga]])[[Kategoria: Zielnik]] | + | Groch pojawia się w wierzeniach i folklorze Słowian. Był strawą dla umarłych, ofiarą zostawianą im podczas święta [[Dziady | Dziadów]]. W folklorze słowiańskim groch związany był z demonami. Wśród grochu mogła spacerować [[południca]], groch lubiły [[utopiec | utopce]], znano również pokrewne południcom baby grochowe. Grochem przystrojona była znana z folkloru postać człowieka przebranego za niedźwiedzia, pojaiwająca się podczas uczt noworocznych oraz obrzędów weselnych. Groch spożywano podczas Godów i jako taki był zapowiedzią obfitości na rok przyszły. Był trzecim daniem spożywanym podczas święta niedźwiedzia znanego z folkloru rosyjskiego i urządzonego w przeddzień Najświętszej Marii Panny. Ponadto w folklorze podczas rytualnej czynności bicia rózgą dopiero co ochrzczonego dziecka, groch pojawia się w zamawianiu. Rytuał ten ma uczynić z dziecka dobrego gospodarza na przyszłość. Wieniec grochowy podarowany zalotnikowi starającemu się o pannę, był symbolem odmowy. Zgodnie z wierzeniami ludowymi dobrze jest siać groch w czasie pełni, unikać tej czynności podczas nowiu, stan księżyca ma bowiem wpływ na wzrost. |
| + | |||
| + | Motyw ziarnka grochu pojawia się w baśni Hansa Christiana Andersena „Księżniczka na ziarnku grochu”. | ||
| + | |||
| + | <h2>Literatura</h2> | ||
| + | <ul><li>Drabik W., <i>Cztery pory życia. O współzależności obrzędów dorocznych i rodzinnych</i>, [:w] „Polska Sztuka Ludowa”, 1, 1990, str. 15–30, 63-64.</li> | ||
| + | <li>Moszyński K., <i>Kultura ludowa Słowian</i>, t. 1, Kraków 1939.</li> | ||
| + | <li>Moszyński K., <i>Kultura ludowa Słowian</i>, t. 2, Kraków 1939.</li> | ||
| + | <li>Pełka L. J., <i>Polska demonologia ludowa</i>, Warszawa 1987.</li> | ||
| + | <li>Danuta Benedyktowicz Z. B., <i>Symbolika domu w tradycji ludowej</i>, [:w] „Konteksty : polska sztuka ludowa : antropologia kultury, etnografia, sztuka”, t. 44, nr. 4 (211), 1990, str. 3-16, 64. </li><li>Ziółkowska M., <i>Szczodry wieczór, szczodry dzień. Obrzędy, zwyczaje, zabawy</i>, Warszawa 1989.</li> | ||
| + | <li>Baranowski B., <i>W kręgu upiorów i wilkołaków</i>, Łódź 1981.</li> | ||
| + | <li>Kopaliński W., <i>Słownik symboli</i>, Warszawa 2006.</li> | ||
| + | <li><i>Słownik stereotypów i symboli ludowych</i>, pod red. Bartmiński J. , Lublin 1996.</li> | ||
| + | <li>Frazer J.G., <i>Złota gałąź</i>, Kraków 2012.</li></ul> | ||
| + | |||
| + | (aut. [[Izabela Ozga]]) | ||
| + | |||
| + | [[Kategoria: Zielnik]] | ||
Wersja z 17:48, 10 gru 2016
| LEKSYKON FANTASTYKI | |
| fiction | |
Charakterystyka
Groch pojawia się w wierzeniach i folklorze Słowian. Był strawą dla umarłych, ofiarą zostawianą im podczas święta Dziadów. W folklorze słowiańskim groch związany był z demonami. Wśród grochu mogła spacerować południca, groch lubiły utopce, znano również pokrewne południcom baby grochowe. Grochem przystrojona była znana z folkloru postać człowieka przebranego za niedźwiedzia, pojaiwająca się podczas uczt noworocznych oraz obrzędów weselnych. Groch spożywano podczas Godów i jako taki był zapowiedzią obfitości na rok przyszły. Był trzecim daniem spożywanym podczas święta niedźwiedzia znanego z folkloru rosyjskiego i urządzonego w przeddzień Najświętszej Marii Panny. Ponadto w folklorze podczas rytualnej czynności bicia rózgą dopiero co ochrzczonego dziecka, groch pojawia się w zamawianiu. Rytuał ten ma uczynić z dziecka dobrego gospodarza na przyszłość. Wieniec grochowy podarowany zalotnikowi starającemu się o pannę, był symbolem odmowy. Zgodnie z wierzeniami ludowymi dobrze jest siać groch w czasie pełni, unikać tej czynności podczas nowiu, stan księżyca ma bowiem wpływ na wzrost.
Motyw ziarnka grochu pojawia się w baśni Hansa Christiana Andersena „Księżniczka na ziarnku grochu”.
Literatura
- Drabik W., Cztery pory życia. O współzależności obrzędów dorocznych i rodzinnych, [:w] „Polska Sztuka Ludowa”, 1, 1990, str. 15–30, 63-64.
- Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. 1, Kraków 1939.
- Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. 2, Kraków 1939.
- Pełka L. J., Polska demonologia ludowa, Warszawa 1987.
- Danuta Benedyktowicz Z. B., Symbolika domu w tradycji ludowej, [:w] „Konteksty : polska sztuka ludowa : antropologia kultury, etnografia, sztuka”, t. 44, nr. 4 (211), 1990, str. 3-16, 64.
- Ziółkowska M., Szczodry wieczór, szczodry dzień. Obrzędy, zwyczaje, zabawy, Warszawa 1989.
- Baranowski B., W kręgu upiorów i wilkołaków, Łódź 1981.
- Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 2006.
- Słownik stereotypów i symboli ludowych, pod red. Bartmiński J. , Lublin 1996.
- Frazer J.G., Złota gałąź, Kraków 2012.
(aut. Izabela Ozga)
