Karzeł
(→Rodowód) |
(→Rodowód) |
||
| Linia 7: | Linia 7: | ||
==Rodowód== | ==Rodowód== | ||
| − | W mitologii nordyckiej karły były pierwszą rasą na ziemi stworzoną przez Bogów z mniejszych kości olbrzyma Ymira. Mitologia podaje też imiona ojców całego gatunku – Modsognira i Durina. To właśnie Modsognir i Durin dali początek innym istotom swojego rodzaju, lepiąc ich z gliny. Imiona karłów, wywodzących się z tego rodu, brzmiały: Nyi i Nidi, Nordri i Sudri Austri i Westri, Althjof, Dwalin, Nar i Nain, Niping i Dain, Bifur, Bafur, Bombur, Nori, An i Onar, Ai, Mjódwitnir, Wigg i Gandalf, Windalf, Thorin, Thror i Thrain, Thekk, Witr i Lit, Nyr i Nyrad, Reginn i Radswid, Fili, Kili, Fundin, Nali, Heptifili, Hannar, Swiur, Frar, Hornobori, Fragr i Loni, Aurwangr, Jari, Eikinskjaldi. W Eddzie Poetyckiej pojawia się imię kolejnego założyciela rodu, Lofara. Od niego początek wzięły takie karły jak Draupnir i Dolgthrasir, Hor, Haugspori, Hlewang, Gloin, Dori, Ori, Duf, Andwari, Skirfir, Wirfir, Skafid, Ai, Alf i Yngwi, Eikinskjaldi, Pjalar i Frosti, Fidr i Ginnar. Wraz z [[elf | elfami]] ciemnymi zamieszkiwały krainę Nidavellir. Z czasem [[elf | elfy ciemne]], zwane Döckálfar, zaczęto utożsamiać z karłami. | + | W mitologii nordyckiej karły były pierwszą rasą na ziemi stworzoną przez Bogów z mniejszych kości olbrzyma Ymira. Mitologia podaje też imiona ojców całego gatunku – Modsognira i Durina. To właśnie Modsognir i Durin dali początek innym istotom swojego rodzaju, lepiąc ich z gliny. Imiona karłów, wywodzących się z tego rodu, brzmiały: Nyi i Nidi, Nordri i Sudri Austri i Westri, Althjof, Dwalin, Nar i Nain, Niping i Dain, Bifur, Bafur, Bombur, Nori, An i Onar, Ai, Mjódwitnir, Wigg i Gandalf, Windalf, Thorin, Thror i Thrain, Thekk, Witr i Lit, Nyr i Nyrad, Reginn i Radswid, Fili, Kili, Fundin, Nali, Heptifili, Hannar, Swiur, Frar, Hornobori, Fragr i Loni, Aurwangr, Jari, Eikinskjaldi. W ''Eddzie Poetyckiej'' pojawia się imię kolejnego założyciela rodu, Lofara. Od niego początek wzięły takie karły jak Draupnir i Dolgthrasir, Hor, Haugspori, Hlewang, Gloin, Dori, Ori, Duf, Andwari, Skirfir, Wirfir, Skafid, Ai, Alf i Yngwi, Eikinskjaldi, Pjalar i Frosti, Fidr i Ginnar. Wraz z [[elf | elfami]] ciemnymi zamieszkiwały krainę Nidavellir. Z czasem [[elf | elfy ciemne]], zwane Döckálfar, zaczęto utożsamiać z karłami. |
==Kraina karłów== | ==Kraina karłów== | ||
Wersja z 16:18, 26 lut 2013
| LEKSYKON FANTASTYKI | |
| fiction | |
Nazwa
Karzeł, zwany pierwotnie dvergr, czyli po staroislandzku karłem, co dało początek angielskiej nazwie dwarf, która swój bliźniaczy odpowiednik znajduje w norweskim dverg. Miano krasnoluda zawdzięcza karzeł polskiej literaturze fantastycznej, a konkretniej Marii Skibniewskiej i jej pierwszemu tłumaczeniu dzieł J. R. R. Tolkiena.
Rodowód
W mitologii nordyckiej karły były pierwszą rasą na ziemi stworzoną przez Bogów z mniejszych kości olbrzyma Ymira. Mitologia podaje też imiona ojców całego gatunku – Modsognira i Durina. To właśnie Modsognir i Durin dali początek innym istotom swojego rodzaju, lepiąc ich z gliny. Imiona karłów, wywodzących się z tego rodu, brzmiały: Nyi i Nidi, Nordri i Sudri Austri i Westri, Althjof, Dwalin, Nar i Nain, Niping i Dain, Bifur, Bafur, Bombur, Nori, An i Onar, Ai, Mjódwitnir, Wigg i Gandalf, Windalf, Thorin, Thror i Thrain, Thekk, Witr i Lit, Nyr i Nyrad, Reginn i Radswid, Fili, Kili, Fundin, Nali, Heptifili, Hannar, Swiur, Frar, Hornobori, Fragr i Loni, Aurwangr, Jari, Eikinskjaldi. W Eddzie Poetyckiej pojawia się imię kolejnego założyciela rodu, Lofara. Od niego początek wzięły takie karły jak Draupnir i Dolgthrasir, Hor, Haugspori, Hlewang, Gloin, Dori, Ori, Duf, Andwari, Skirfir, Wirfir, Skafid, Ai, Alf i Yngwi, Eikinskjaldi, Pjalar i Frosti, Fidr i Ginnar. Wraz z elfami ciemnymi zamieszkiwały krainę Nidavellir. Z czasem elfy ciemne, zwane Döckálfar, zaczęto utożsamiać z karłami.
Kraina karłów
Karły mieszkały w podziemnych pałacach, rozświetlonych blaskiem złota i kryształu górskiego w krainie zwanej Svartalfheim.
Wygląd
Charakterystyka
Karły słynęły ze swoich wyrobów, które oprócz tego, że były najwyższej jakości, posiadały także magiczne właściwości. Karłom przypisywano stworzenie sześciu darów dla bogów: włóczni Odyna, statku dla bogini Freji, młota dla Thora, złotych włosów dla bogini Sif, pierścienia Draupnir oraz dzika Gullinburstkiego. Miały też stworzyć naszyjnik dla bogini Freji. Najsłynniejszym rodem złotników byli Brisyngowie i ród Syndry. Ci ostatni słynęli także z wytwarzania pięknych klejnotów i obróbki metali. Inne z karłów strzec miały skarbów, w postaci złota i drogocennych kamieni, a Austremu (Wschód), Nördremu (Północ), Sudremu (Południe), Westremu (Zachód). przypadał obowiązek podtrzymywania sklepienia niebieskiego.
Karły już od dnia stworzenia ich przez bogów bały się światła słonecznego, ponieważ obracało je w kamień.
Literatura
- Sturlusson S., Edda Prozaiczna, Sandomierz 2007.
- Edda poetycka, BN, 1986.
- Słupecki L.P., Mitologia skandynawska w epoce Wikingów, Kraków 2003.
- Szrejter A., Mitologia germańska, Warszawa 1997.
- Kopaliński W., Wielki multimedialny słownik Władysława Kopalińskiego [CD-ROM].
- U.X.L. Encyclopedia of World Mythology, pr. zbior. pod red. R. Parks, J. Stock, K. Hunt, USA 2009.
- Colbert D., Magiczny świat Władcy Pierścieni. Mity, legendy i fakty, leżące u podstawy arcydzieła, Warszawa 2003.
- Górczyk W., Elfy – Istoty fantastyczne w mitologii nordyckiej, Lublin 2009.
- Turowska-Rawicz M., Sypek R., Mitologie świata. Ludy skandynawskie, Warszawa 2007.
- Kempiński A.M., Ilustrowany leksykon mitologii wikingów, Poznań 2003.
- Kempiński A.M., Słownik mitologii ludów indoeuropejskich, Poznań 1993.
(aut. Izabela Ozga)
