<?xml version="1.0"?>
<?xml-stylesheet type="text/css" href="https://www.encyklopediafantastyki.pl/skins/common/feed.css?303"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="pl">
		<id>https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Jadeit</id>
		<title>Jadeit - Historia wersji</title>
		<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Jadeit"/>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Jadeit&amp;action=history"/>
		<updated>2026-10-05T17:02:13Z</updated>
		<subtitle>Historia wersji tej strony wiki</subtitle>
		<generator>MediaWiki 1.18.0</generator>

	<entry>
		<id>https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Jadeit&amp;diff=77922&amp;oldid=prev</id>
		<title>I.ozga o 16:33, 10 cze 2017</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Jadeit&amp;diff=77922&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2017-06-10T16:33:09Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class='diff diff-contentalign-left'&gt;
			&lt;col class='diff-marker' /&gt;
			&lt;col class='diff-content' /&gt;
			&lt;col class='diff-marker' /&gt;
			&lt;col class='diff-content' /&gt;
		&lt;tr valign='top'&gt;
		&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black;&quot;&gt;← poprzednia wersja&lt;/td&gt;
		&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black;&quot;&gt;Wersja z 16:33, 10 cze 2017&lt;/td&gt;
		&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 17:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 17:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Literatura&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Literatura&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #ffa; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;ul&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Świerzowska A., Wasilewski M., Jadeit cenniejszy niż złoto, [w:] „Polski Jubiler”, 2004, t. 24, nr. 3, str. 46–47.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;ul&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Świerzowska A., Wasilewski M., &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;i&amp;gt;&lt;/ins&gt;Jadeit cenniejszy niż złoto&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/i&amp;gt;&lt;/ins&gt;, [w:] „Polski Jubiler”, 2004, t. 24, nr. 3, str. 46–47.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #ffa; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Rusek, Magdalena H., Znaczenie zielonych kamieni w kulturze Majów na przykładzie analizy zabytków jadeitowych ze stanowiska Nakum w Gwatemali, Kraków 2012.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Rusek, Magdalena H., &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;i&amp;gt;&lt;/ins&gt;Znaczenie zielonych kamieni w kulturze Majów na przykładzie analizy zabytków jadeitowych ze stanowiska Nakum w Gwatemali&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/i&amp;gt;&lt;/ins&gt;, Kraków 2012.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Nozedar A., &amp;lt;i&amp;gt;The illustrated signs &amp;amp; symbols sourcebook. An A to Z compendium of over 1000 designs&amp;lt;/i&amp;gt;, New York 2010.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Nozedar A., &amp;lt;i&amp;gt;The illustrated signs &amp;amp; symbols sourcebook. An A to Z compendium of over 1000 designs&amp;lt;/i&amp;gt;, New York 2010.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Scott C., &amp;lt;i&amp;gt;Encyclopedia of Crystal, Gem &amp;amp; Metal Magic&amp;lt;/i&amp;gt;, St. Paul 1996.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Scott C., &amp;lt;i&amp;gt;Encyclopedia of Crystal, Gem &amp;amp; Metal Magic&amp;lt;/i&amp;gt;, St. Paul 1996.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>I.ozga</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Jadeit&amp;diff=77920&amp;oldid=prev</id>
		<title>I.ozga o 16:31, 10 cze 2017</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Jadeit&amp;diff=77920&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2017-06-10T16:31:34Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class='diff diff-contentalign-left'&gt;
			&lt;col class='diff-marker' /&gt;
			&lt;col class='diff-content' /&gt;
			&lt;col class='diff-marker' /&gt;
			&lt;col class='diff-content' /&gt;
		&lt;tr valign='top'&gt;
		&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black;&quot;&gt;← poprzednia wersja&lt;/td&gt;
		&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black;&quot;&gt;Wersja z 16:31, 10 cze 2017&lt;/td&gt;
		&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 21:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 21:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Nozedar A., &amp;lt;i&amp;gt;The illustrated signs &amp;amp; symbols sourcebook. An A to Z compendium of over 1000 designs&amp;lt;/i&amp;gt;, New York 2010.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Nozedar A., &amp;lt;i&amp;gt;The illustrated signs &amp;amp; symbols sourcebook. An A to Z compendium of over 1000 designs&amp;lt;/i&amp;gt;, New York 2010.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Scott C., &amp;lt;i&amp;gt;Encyclopedia of Crystal, Gem &amp;amp; Metal Magic&amp;lt;/i&amp;gt;, St. Paul 1996.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Scott C., &amp;lt;i&amp;gt;Encyclopedia of Crystal, Gem &amp;amp; Metal Magic&amp;lt;/i&amp;gt;, St. Paul 1996.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #ffa; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Sarek K., Nefryt jako lekarstwo w dawnych Chinach - analiza ligniwstyczno-kulturowa, [w:] „Przegląd Orientalistyczny”, 2015, nr. 1–2, str. 89–95.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Sarek K., &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;i&amp;gt;&lt;/ins&gt;Nefryt jako lekarstwo w dawnych Chinach - analiza ligniwstyczno-kulturowa&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/i&amp;gt;&lt;/ins&gt;, [w:] „Przegląd Orientalistyczny”, 2015, nr. 1–2, str. 89–95.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #ffa; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Heflik W., Nefryt,&amp;#160; [w:] „Minerologia Polonica”, t.13, nr. 1, str. 103–105.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Heflik W., &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;i&amp;gt;&lt;/ins&gt;Nefryt&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/i&amp;gt;&lt;/ins&gt;,&amp;#160; [w:] „Minerologia Polonica”, t.13, nr. 1, str. 103–105.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ul&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ul&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>I.ozga</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Jadeit&amp;diff=77919&amp;oldid=prev</id>
		<title>I.ozga o 16:31, 10 cze 2017</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Jadeit&amp;diff=77919&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2017-06-10T16:31:10Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class='diff diff-contentalign-left'&gt;
			&lt;col class='diff-marker' /&gt;
			&lt;col class='diff-content' /&gt;
			&lt;col class='diff-marker' /&gt;
			&lt;col class='diff-content' /&gt;
		&lt;tr valign='top'&gt;
		&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black;&quot;&gt;← poprzednia wersja&lt;/td&gt;
		&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black;&quot;&gt;Wersja z 16:31, 10 cze 2017&lt;/td&gt;
		&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 6:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 6:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Nazwa&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Nazwa&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #ffa; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;Jadeit w wierzeniach Maorysów zwany był kamieniem &amp;lt;i&amp;gt;pounamu&amp;lt;/i&amp;gt;. W Chinach dzielił nazwę z nefrytem, ponieważ oba te kamienie utożsamiano ze sobą. Brzmiała ona &amp;lt;i&amp;gt;yo&amp;lt;/i&amp;gt;. Hiszpańscy konkwistadorzy&amp;#160; zwali jadeit &amp;lt;i&amp;gt;piedra de ijada&amp;lt;/i&amp;gt;, kamieniem lędźwiowym, bądź &amp;lt;i&amp;gt;piedra de los riñones&amp;lt;/i&amp;gt;, kamieniem nerkowym, ponieważ przypisywano mu, podobnie jak utożsamianemu z nim [[nefryt | nefrytowi]] zbawienny wpływ na chore nerki. Nazwa &amp;lt;i&amp;gt;jade&amp;lt;/i&amp;gt;, przejęta przez Anglików, a następnie resztę Europy, powstała na skutek pomyłki drukarskiej. Nazwę kamienia przejęli od Hiszpanów Francuzi. Nefryt nosił tam pierwotnie miano &amp;lt;i&amp;gt;pierre de l’ejade&amp;lt;/i&amp;gt;, jednak na skutek pomyłki w druku popełnionej w latach dwudziestych osiemnastego wieku zmieniła się ona na &amp;lt;i&amp;gt;pierre le jade&amp;lt;/i&amp;gt;. I tak do angielskiego zawędrowała jako &amp;lt;i&amp;gt;jade&amp;lt;/i&amp;gt;, skąd w tak zniekształconej formie rozpowszechniła się&amp;#160; w reszcie języków europejskich. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;Jadeit w wierzeniach Maorysów zwany był kamieniem &amp;lt;i&amp;gt;pounamu&amp;lt;/i&amp;gt;. W Chinach dzielił nazwę z nefrytem, ponieważ oba te kamienie utożsamiano ze sobą. Brzmiała ona &amp;lt;i&amp;gt;yo&amp;lt;/i&amp;gt;. Hiszpańscy konkwistadorzy&amp;#160; zwali jadeit &amp;lt;i&amp;gt;piedra de ijada&amp;lt;/i&amp;gt;, kamieniem lędźwiowym, bądź &amp;lt;i&amp;gt;piedra de los riñones&amp;lt;/i&amp;gt;, kamieniem nerkowym, ponieważ przypisywano mu, podobnie jak utożsamianemu z nim [[nefryt | nefrytowi]]&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;zbawienny wpływ na chore nerki. Nazwa &amp;lt;i&amp;gt;jade&amp;lt;/i&amp;gt;, przejęta przez Anglików, a następnie resztę Europy, powstała na skutek pomyłki drukarskiej. Nazwę kamienia przejęli od Hiszpanów Francuzi. Nefryt nosił tam pierwotnie miano &amp;lt;i&amp;gt;pierre de l’ejade&amp;lt;/i&amp;gt;, jednak na skutek pomyłki w druku popełnionej w latach dwudziestych osiemnastego wieku zmieniła się ona na &amp;lt;i&amp;gt;pierre le jade&amp;lt;/i&amp;gt;. I tak do angielskiego zawędrowała jako &amp;lt;i&amp;gt;jade&amp;lt;/i&amp;gt;, skąd w tak zniekształconej formie rozpowszechniła się&amp;#160; w reszcie języków europejskich. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Miejsce&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Miejsce&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #ffa; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;W Chinach za najlepszy uchodził nefryt wydobywany z gór. Wierzono, że kamień ten spływa ze szczytów, po czym po upływie czasu zestala się&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;.&amp;lt;h2&amp;gt;Charakterystyka&amp;lt;/h2&amp;gt;W najdawniejszych Chinach wkładano jadeit zmarłym do grobu, wierząc, że moc tego kamienia zapobiegnie rozkładowi ciała. Kamienie jadeitowe wkładano w dziewięć otworów ciała, w tym w usta, sporządzano z nich dary grobowe w formie amuletów oraz figurek, zapewniających ochronę zmarłemu. Jadeitem ozdabiano także szaty zmarłego. Kamień ten wiązany był ze statusem społecznym, uchodził za symbol cesarza. Jako wyznacznik status zdobił szaty cesarza i dygnitarzy, a jego wielkość oraz ilość noszonych kamieni świadczyły o randze. W czasach późniejszych, wraz z rozwojem taoizmu, choć znaczenie jadeitu nie ulega zmianie, jest on jednak używany w innym charakterze. Już nie jako dar grobowy, ale jako podstawowy składnik eliksiru nieśmiertelności. Ma zapewniać tą ostatnią bądź przynajmniej długowieczność. Jadeit spożywano w formie sproszkowanej bądź upłynniano go i pito jako napój. Symbolizował pięć cnót — mądrość, miłosierdzie, odwagę, skromność oraz sprawiedliwość. Wiązano go z energią, zasadą yang, niosącą siłę, co z kolei odsyła do jego symboliki jako kamienia zapewniającego nieśmiertelność. W Chińskich wierzeniach ludowych najwyższe bóstwo zwane było Jadeitowym Cesarzem. Z jadeitu wyrabiano także przedmiot o znaczeniu magicznym — dysk bi&lt;/del&gt;. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;W Chinach za najlepszy uchodził nefryt wydobywany z gór. Wierzono, że kamień ten spływa ze szczytów, po czym po upływie czasu zestala się.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #ffa; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;W Mezoameryce oraz u Maorysów na Nowej Zelandii jadeit, podobnie jak w Chinach, uchodził za symbol statusu społecznego. W Mezoameryce&amp;#160; był symbolem władzy, szczególnie politycznej, a także arystokracji. Ponadto na terenie Mezoameryki wiązano go z cyklem przyrody, z wegetacją i odradzającą się naturą, a co za tym idzie także z wodą oraz kukurydzą, którą uosabiał. Był także symbolem oddechu oraz serca. Czyniło to z niego także symbol &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;zmartychwstania &lt;/del&gt;i z tego powodu jadeitowe kamienie wkładano zmarłym do ust. U Maorysów wyrabiano z jadeitu obrzędowe toporki, a także amulety, tak zwane hei-tiki w kształcie groteskowego człowieka. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Charakterystyka&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;W najdawniejszych Chinach wkładano jadeit zmarłym do grobu, wierząc, że moc tego kamienia zapobiegnie rozkładowi ciała. Kamienie jadeitowe wkładano w dziewięć otworów ciała, w tym w usta, sporządzano z nich dary grobowe w formie amuletów oraz figurek zapewniających ochronę zmarłemu. Jadeitem ozdabiano także szaty zmarłego. Kamień ten wiązany był ze statusem społecznym, uchodził za symbol cesarza. Jako wyznacznik status zdobił szaty cesarza i dygnitarzy, a jego wielkość oraz ilość noszonych kamieni świadczyły o randze. W czasach późniejszych, wraz z rozwojem taoizmu, choć znaczenie jadeitu nie ulega zmianie, jest on jednak używany w innym charakterze. Już nie jako dar grobowy, ale jako podstawowy składnik eliksiru nieśmiertelności. Miał zapewniać tą ostatnią bądź przynajmniej długowieczność. Jadeit spożywano w formie sproszkowanej bądź upłynniano go i pito jako napój. Symbolizował pięć cnót — mądrość, miłosierdzie, odwagę, skromność oraz sprawiedliwość. Wiązano go z energią, zasadą yang, niosącą siłę, co z kolei odsyła do jego symboliki jako kamienia zapewniającego nieśmiertelność. W Chińskich wierzeniach ludowych najwyższe bóstwo zwane było Jadeitowym Cesarzem. Z jadeitu wyrabiano także przedmiot o znaczeniu magicznym — dysk bi. &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;W Mezoameryce oraz u Maorysów na Nowej Zelandii jadeit, podobnie jak w Chinach, uchodził za symbol statusu społecznego. W Mezoameryce&amp;#160; był symbolem władzy, szczególnie politycznej, a także arystokracji. Ponadto na terenie Mezoameryki wiązano go z cyklem przyrody, z wegetacją i odradzającą się naturą, a co za tym idzie także z wodą oraz kukurydzą, którą uosabiał. Był także symbolem oddechu oraz serca. Czyniło to z niego także symbol &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;zmartwychwstania &lt;/ins&gt;i z tego powodu jadeitowe kamienie wkładano zmarłym do ust. U Maorysów wyrabiano z jadeitu obrzędowe toporki, a także amulety, tak zwane hei-tiki w kształcie groteskowego człowieka. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Literatura&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Literatura&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>I.ozga</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Jadeit&amp;diff=77918&amp;oldid=prev</id>
		<title>I.ozga o 16:28, 10 cze 2017</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Jadeit&amp;diff=77918&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2017-06-10T16:28:06Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class='diff diff-contentalign-left'&gt;
			&lt;col class='diff-marker' /&gt;
			&lt;col class='diff-content' /&gt;
			&lt;col class='diff-marker' /&gt;
			&lt;col class='diff-content' /&gt;
		&lt;tr valign='top'&gt;
		&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black;&quot;&gt;← poprzednia wersja&lt;/td&gt;
		&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black;&quot;&gt;Wersja z 16:28, 10 cze 2017&lt;/td&gt;
		&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Linia 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{Leksykon |typ=fiction }}__BEZSPISU__&amp;lt;categorytree mode=all style=&amp;quot;float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-color:white&amp;quot;&amp;gt;Jadeit (Bibliografia)&amp;lt;/categorytree&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #eee; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{Leksykon |typ=fiction }}__BEZSPISU__&amp;lt;categorytree mode=all style=&amp;quot;float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-color:white&amp;quot;&amp;gt;Jadeit (Bibliografia)&amp;lt;/categorytree&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #ffa; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''JADEIT''' — w wierzeniach starożytnych Chińczyków, ludu Maorysów z Nowej Zelandii, a także na terenie starożytnych kultur Mezoameryki święty kamień.&amp;lt;h2&amp;gt;Rodowód&amp;lt;/h2&amp;gt;Dawniej utożsamiano jadeit z [[nefryt | nefrytem]] stąd symbolika jadeitu w starożytnych Chinach pokrywa się z symboliką [[nefryt | nefrytu]].&amp;#160; &amp;lt;h2&amp;gt;Nazwa&amp;lt;/h2&amp;gt;Jadeit w wierzeniach Maorysów zwany był kamieniem &amp;lt;i&amp;gt;pounamu&amp;lt;/i&amp;gt;. W Chinach dzielił nazwę z nefrytem, ponieważ oba te kamienie utożsamiano ze sobą. Brzmiała ona &amp;lt;i&amp;gt;yo&amp;lt;/i&amp;gt;. Hiszpańscy konkwistadorzy&amp;#160; zwali jadeit &amp;lt;i&amp;gt;piedra de ijada&amp;lt;/i&amp;gt;, kamieniem lędźwiowym, bądź &amp;lt;i&amp;gt;piedra de los riñones&amp;lt;/i&amp;gt;, kamieniem nerkowym, ponieważ przypisywano mu, podobnie jak utożsamianemu z nim [[nefryt | nefrytowi]] zbawienny wpływ na chore nerki. Nazwa &amp;lt;i&amp;gt;jade&amp;lt;/i&amp;gt;, przejęta przez Anglików, a następnie resztę Europy, powstała na skutek pomyłki drukarskiej. Nazwę kamienia przejęli od Hiszpanów Francuzi. Nefryt nosił tam pierwotnie miano &amp;lt;i&amp;gt;pierre de l’ejade&amp;lt;/i&amp;gt;, jednak na skutek pomyłki w druku popełnionej w latach dwudziestych osiemnastego wieku zmieniła się ona na &amp;lt;i&amp;gt;pierre le jade&amp;lt;/i&amp;gt;. I tak do angielskiego zawędrowała jako &amp;lt;i&amp;gt;jade&amp;lt;/i&amp;gt;, skąd w tak zniekształconej formie rozpowszechniła się&amp;#160; w reszcie języków europejskich. &amp;lt;h2&amp;gt;Miejsce&amp;lt;/h2&amp;gt;W Chinach za najlepszy uchodził nefryt wydobywany z gór. Wierzono, że kamień ten spływa ze szczytów, po czym po upływie czasu zestala się.&amp;lt;h2&amp;gt;Charakterystyka&amp;lt;/h2&amp;gt;W najdawniejszych Chinach wkładano jadeit zmarłym do grobu, wierząc, że moc tego kamienia zapobiegnie rozkładowi ciała. Kamienie jadeitowe wkładano w dziewięć otworów ciała, w tym w usta, sporządzano z nich dary grobowe w formie amuletów oraz figurek, zapewniających ochronę zmarłemu. Jadeitem ozdabiano także szaty zmarłego. Kamień ten wiązany był ze statusem społecznym, uchodził za symbol cesarza. Jako wyznacznik status zdobił szaty cesarza i dygnitarzy, a jego wielkość oraz ilość noszonych kamieni świadczyły o randze. W czasach późniejszych, wraz z rozwojem taoizmu, choć znaczenie jadeitu nie ulega zmianie, jest on jednak używany w innym charakterze. Już nie jako dar grobowy, ale jako podstawowy składnik eliksiru nieśmiertelności. Ma zapewniać tą ostatnią bądź przynajmniej długowieczność. Jadeit spożywano w formie sproszkowanej bądź upłynniano go i pito jako napój. Symbolizował pięć cnót — mądrość, miłosierdzie, odwagę, skromność oraz sprawiedliwość. Wiązano go z energią, zasadą yang, niosącą siłę, co z kolei odsyła do jego symboliki jako kamienia zapewniającego nieśmiertelność. W Chińskich wierzeniach ludowych najwyższe bóstwo zwane było Jadeitowym Cesarzem. Z jadeitu wyrabiano także przedmiot o znaczeniu magicznym — dysk bi. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''JADEIT''' — w wierzeniach starożytnych Chińczyków, ludu Maorysów z Nowej Zelandii, a także na terenie starożytnych kultur Mezoameryki święty kamień.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #ffa; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;W Mezoameryce oraz u Maorysów na Nowej Zelandii jadeit, podobnie jak w Chinach, uchodził za symbol statusu społecznego. W Mezoameryce&amp;#160; był symbolem władzy, szczególnie politycznej, a także arystokracji. Ponadto na terenie Mezoameryki wiązano go z cyklem przyrody, z wegetacją i odradzającą się naturą, a co za tym idzie także z wodą oraz kukurydzą, którą uosabiał. Był także symbolem oddechu oraz serca. Czyniło to z niego także symbol zmartychwstania i z tego powodu jadeitowe kamienie wkładano zmarłym do ust. U Maorysów wyrabiano z jadeitu obrzędowe toporki, a także amulety, tak zwane hei-tiki w kształcie groteskowego człowieka. &amp;lt;h2&amp;gt;Literatura&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #ffa; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;ul&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Świerzowska A., Wasilewski M., Jadeit cenniejszy niż złoto, [w:] „Polski Jubiler”, 2004, t. 24, nr. 3, str. 46–47.&amp;lt;/li&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Rusek, Magdalena H., Znaczenie zielonych kamieni w kulturze Majów na przykładzie analizy zabytków jadeitowych ze stanowiska Nakum w Gwatemali, Kraków 2012.&amp;lt;/li&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Nozedar A., &amp;lt;i&amp;gt;The illustrated signs &amp;amp; symbols sourcebook. An A to Z compendium of over 1000 designs&amp;lt;/i&amp;gt;, New York 2010.&amp;lt;/li&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Scott C., &amp;lt;i&amp;gt;Encyclopedia of Crystal, Gem &amp;amp; Metal Magic&amp;lt;/i&amp;gt;, St. Paul 1996.&amp;lt;/li&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Sarek K., Nefryt jako lekarstwo w dawnych Chinach - analiza ligniwstyczno-kulturowa, [w:] „Przegląd Orientalistyczny”, 2015, nr. 1–2, str. 89–95.&amp;lt;/li&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Heflik W., Nefryt,&amp;#160; [w:] „Minerologia Polonica”, t.13, nr. 1, str. 103–105.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Rodowód&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #ffa; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ul&amp;gt;(aut. [[Izabela Ozga]])[[Kategoria: Kamienie]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dawniej utożsamiano jadeit z [[nefryt | nefrytem]] stąd symbolika jadeitu w starożytnych Chinach pokrywa się z symboliką [[nefryt | nefrytu]].&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Nazwa&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;Jadeit w wierzeniach Maorysów zwany był kamieniem &amp;lt;i&amp;gt;pounamu&amp;lt;/i&amp;gt;. W Chinach dzielił nazwę z nefrytem, ponieważ oba te kamienie utożsamiano ze sobą. Brzmiała ona &amp;lt;i&amp;gt;yo&amp;lt;/i&amp;gt;. Hiszpańscy konkwistadorzy&amp;#160; zwali jadeit &amp;lt;i&amp;gt;piedra de ijada&amp;lt;/i&amp;gt;, kamieniem lędźwiowym, bądź &amp;lt;i&amp;gt;piedra de los riñones&amp;lt;/i&amp;gt;, kamieniem nerkowym, ponieważ przypisywano mu, podobnie jak utożsamianemu z nim [[nefryt | nefrytowi]] zbawienny wpływ na chore nerki. Nazwa &amp;lt;i&amp;gt;jade&amp;lt;/i&amp;gt;, przejęta przez Anglików, a następnie resztę Europy, powstała na skutek pomyłki drukarskiej. Nazwę kamienia przejęli od Hiszpanów Francuzi. Nefryt nosił tam pierwotnie miano &amp;lt;i&amp;gt;pierre de l’ejade&amp;lt;/i&amp;gt;, jednak na skutek pomyłki w druku popełnionej w latach dwudziestych osiemnastego wieku zmieniła się ona na &amp;lt;i&amp;gt;pierre le jade&amp;lt;/i&amp;gt;. I tak do angielskiego zawędrowała jako &amp;lt;i&amp;gt;jade&amp;lt;/i&amp;gt;, skąd w tak zniekształconej formie rozpowszechniła się&amp;#160; w reszcie języków europejskich. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Miejsce&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;W Chinach za najlepszy uchodził nefryt wydobywany z gór. Wierzono, że kamień ten spływa ze szczytów, po czym po upływie czasu zestala się.&amp;lt;h2&amp;gt;Charakterystyka&amp;lt;/h2&amp;gt;W najdawniejszych Chinach wkładano jadeit zmarłym do grobu, wierząc, że moc tego kamienia zapobiegnie rozkładowi ciała. Kamienie jadeitowe wkładano w dziewięć otworów ciała, w tym w usta, sporządzano z nich dary grobowe w formie amuletów oraz figurek, zapewniających ochronę zmarłemu. Jadeitem ozdabiano także szaty zmarłego. Kamień ten wiązany był ze statusem społecznym, uchodził za symbol cesarza. Jako wyznacznik status zdobił szaty cesarza i dygnitarzy, a jego wielkość oraz ilość noszonych kamieni świadczyły o randze. W czasach późniejszych, wraz z rozwojem taoizmu, choć znaczenie jadeitu nie ulega zmianie, jest on jednak używany w innym charakterze. Już nie jako dar grobowy, ale jako podstawowy składnik eliksiru nieśmiertelności. Ma zapewniać tą ostatnią bądź przynajmniej długowieczność. Jadeit spożywano w formie sproszkowanej bądź upłynniano go i pito jako napój. Symbolizował pięć cnót — mądrość, miłosierdzie, odwagę, skromność oraz sprawiedliwość. Wiązano go z energią, zasadą yang, niosącą siłę, co z kolei odsyła do jego symboliki jako kamienia zapewniającego nieśmiertelność. W Chińskich wierzeniach ludowych najwyższe bóstwo zwane było Jadeitowym Cesarzem. Z jadeitu wyrabiano także przedmiot o znaczeniu magicznym — dysk bi. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;W Mezoameryce oraz u Maorysów na Nowej Zelandii jadeit, podobnie jak w Chinach, uchodził za symbol statusu społecznego. W Mezoameryce&amp;#160; był symbolem władzy, szczególnie politycznej, a także arystokracji. Ponadto na terenie Mezoameryki wiązano go z cyklem przyrody, z wegetacją i odradzającą się naturą, a co za tym idzie także z wodą oraz kukurydzą, którą uosabiał. Był także symbolem oddechu oraz serca. Czyniło to z niego także symbol zmartychwstania i z tego powodu jadeitowe kamienie wkładano zmarłym do ust. U Maorysów wyrabiano z jadeitu obrzędowe toporki, a także amulety, tak zwane hei-tiki w kształcie groteskowego człowieka. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;h2&amp;gt;Literatura&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;ul&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Świerzowska A., Wasilewski M., Jadeit cenniejszy niż złoto, [w:] „Polski Jubiler”, 2004, t. 24, nr. 3, str. 46–47.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Rusek, Magdalena H., Znaczenie zielonych kamieni w kulturze Majów na przykładzie analizy zabytków jadeitowych ze stanowiska Nakum w Gwatemali, Kraków 2012.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Nozedar A., &amp;lt;i&amp;gt;The illustrated signs &amp;amp; symbols sourcebook. An A to Z compendium of over 1000 designs&amp;lt;/i&amp;gt;, New York 2010.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Scott C., &amp;lt;i&amp;gt;Encyclopedia of Crystal, Gem &amp;amp; Metal Magic&amp;lt;/i&amp;gt;, St. Paul 1996.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Sarek K., Nefryt jako lekarstwo w dawnych Chinach - analiza ligniwstyczno-kulturowa, [w:] „Przegląd Orientalistyczny”, 2015, nr. 1–2, str. 89–95.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;li&amp;gt;Heflik W., Nefryt,&amp;#160; [w:] „Minerologia Polonica”, t.13, nr. 1, str. 103–105.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ul&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;(aut. [[Izabela Ozga]])&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background: #cfc; color:black; font-size: smaller;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Kategoria: Kamienie]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>I.ozga</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Jadeit&amp;diff=77917&amp;oldid=prev</id>
		<title>I.ozga: Utworzył nową stronę „{{Leksykon |typ=fiction }}__BEZSPISU__&lt;categorytree mode=all style=&quot;float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-color...”</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Jadeit&amp;diff=77917&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2017-06-10T16:24:27Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Utworzył nową stronę „{{Leksykon |typ=fiction }}__BEZSPISU__&amp;lt;categorytree mode=all style=&amp;quot;float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-color...”&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Nowa strona&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Leksykon |typ=fiction }}__BEZSPISU__&amp;lt;categorytree mode=all style=&amp;quot;float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-color:white&amp;quot;&amp;gt;Jadeit (Bibliografia)&amp;lt;/categorytree&amp;gt;&lt;br /&gt;
'''JADEIT''' — w wierzeniach starożytnych Chińczyków, ludu Maorysów z Nowej Zelandii, a także na terenie starożytnych kultur Mezoameryki święty kamień.&amp;lt;h2&amp;gt;Rodowód&amp;lt;/h2&amp;gt;Dawniej utożsamiano jadeit z [[nefryt | nefrytem]] stąd symbolika jadeitu w starożytnych Chinach pokrywa się z symboliką [[nefryt | nefrytu]].  &amp;lt;h2&amp;gt;Nazwa&amp;lt;/h2&amp;gt;Jadeit w wierzeniach Maorysów zwany był kamieniem &amp;lt;i&amp;gt;pounamu&amp;lt;/i&amp;gt;. W Chinach dzielił nazwę z nefrytem, ponieważ oba te kamienie utożsamiano ze sobą. Brzmiała ona &amp;lt;i&amp;gt;yo&amp;lt;/i&amp;gt;. Hiszpańscy konkwistadorzy  zwali jadeit &amp;lt;i&amp;gt;piedra de ijada&amp;lt;/i&amp;gt;, kamieniem lędźwiowym, bądź &amp;lt;i&amp;gt;piedra de los riñones&amp;lt;/i&amp;gt;, kamieniem nerkowym, ponieważ przypisywano mu, podobnie jak utożsamianemu z nim [[nefryt | nefrytowi]] zbawienny wpływ na chore nerki. Nazwa &amp;lt;i&amp;gt;jade&amp;lt;/i&amp;gt;, przejęta przez Anglików, a następnie resztę Europy, powstała na skutek pomyłki drukarskiej. Nazwę kamienia przejęli od Hiszpanów Francuzi. Nefryt nosił tam pierwotnie miano &amp;lt;i&amp;gt;pierre de l’ejade&amp;lt;/i&amp;gt;, jednak na skutek pomyłki w druku popełnionej w latach dwudziestych osiemnastego wieku zmieniła się ona na &amp;lt;i&amp;gt;pierre le jade&amp;lt;/i&amp;gt;. I tak do angielskiego zawędrowała jako &amp;lt;i&amp;gt;jade&amp;lt;/i&amp;gt;, skąd w tak zniekształconej formie rozpowszechniła się  w reszcie języków europejskich. &amp;lt;h2&amp;gt;Miejsce&amp;lt;/h2&amp;gt;W Chinach za najlepszy uchodził nefryt wydobywany z gór. Wierzono, że kamień ten spływa ze szczytów, po czym po upływie czasu zestala się.&amp;lt;h2&amp;gt;Charakterystyka&amp;lt;/h2&amp;gt;W najdawniejszych Chinach wkładano jadeit zmarłym do grobu, wierząc, że moc tego kamienia zapobiegnie rozkładowi ciała. Kamienie jadeitowe wkładano w dziewięć otworów ciała, w tym w usta, sporządzano z nich dary grobowe w formie amuletów oraz figurek, zapewniających ochronę zmarłemu. Jadeitem ozdabiano także szaty zmarłego. Kamień ten wiązany był ze statusem społecznym, uchodził za symbol cesarza. Jako wyznacznik status zdobił szaty cesarza i dygnitarzy, a jego wielkość oraz ilość noszonych kamieni świadczyły o randze. W czasach późniejszych, wraz z rozwojem taoizmu, choć znaczenie jadeitu nie ulega zmianie, jest on jednak używany w innym charakterze. Już nie jako dar grobowy, ale jako podstawowy składnik eliksiru nieśmiertelności. Ma zapewniać tą ostatnią bądź przynajmniej długowieczność. Jadeit spożywano w formie sproszkowanej bądź upłynniano go i pito jako napój. Symbolizował pięć cnót — mądrość, miłosierdzie, odwagę, skromność oraz sprawiedliwość. Wiązano go z energią, zasadą yang, niosącą siłę, co z kolei odsyła do jego symboliki jako kamienia zapewniającego nieśmiertelność. W Chińskich wierzeniach ludowych najwyższe bóstwo zwane było Jadeitowym Cesarzem. Z jadeitu wyrabiano także przedmiot o znaczeniu magicznym — dysk bi. &lt;br /&gt;
W Mezoameryce oraz u Maorysów na Nowej Zelandii jadeit, podobnie jak w Chinach, uchodził za symbol statusu społecznego. W Mezoameryce  był symbolem władzy, szczególnie politycznej, a także arystokracji. Ponadto na terenie Mezoameryki wiązano go z cyklem przyrody, z wegetacją i odradzającą się naturą, a co za tym idzie także z wodą oraz kukurydzą, którą uosabiał. Był także symbolem oddechu oraz serca. Czyniło to z niego także symbol zmartychwstania i z tego powodu jadeitowe kamienie wkładano zmarłym do ust. U Maorysów wyrabiano z jadeitu obrzędowe toporki, a także amulety, tak zwane hei-tiki w kształcie groteskowego człowieka. &amp;lt;h2&amp;gt;Literatura&amp;lt;/h2&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;ul&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Świerzowska A., Wasilewski M., Jadeit cenniejszy niż złoto, [w:] „Polski Jubiler”, 2004, t. 24, nr. 3, str. 46–47.&amp;lt;/li&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Rusek, Magdalena H., Znaczenie zielonych kamieni w kulturze Majów na przykładzie analizy zabytków jadeitowych ze stanowiska Nakum w Gwatemali, Kraków 2012.&amp;lt;/li&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Nozedar A., &amp;lt;i&amp;gt;The illustrated signs &amp;amp; symbols sourcebook. An A to Z compendium of over 1000 designs&amp;lt;/i&amp;gt;, New York 2010.&amp;lt;/li&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Scott C., &amp;lt;i&amp;gt;Encyclopedia of Crystal, Gem &amp;amp; Metal Magic&amp;lt;/i&amp;gt;, St. Paul 1996.&amp;lt;/li&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Sarek K., Nefryt jako lekarstwo w dawnych Chinach - analiza ligniwstyczno-kulturowa, [w:] „Przegląd Orientalistyczny”, 2015, nr. 1–2, str. 89–95.&amp;lt;/li&amp;gt;&amp;lt;li&amp;gt;Heflik W., Nefryt,  [w:] „Minerologia Polonica”, t.13, nr. 1, str. 103–105.&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ul&amp;gt;(aut. [[Izabela Ozga]])[[Kategoria: Kamienie]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>I.ozga</name></author>	</entry>

	</feed>