Tekst źródłowy

{{Autor
| Imię                        =Robert 
| Nazwisko                    =Stiller
| Grafika                     =Robert stiller.jpeg
| Podpis                      = 
| Rok urodzenia               =1928
| Dzień miesiąc urodzenia     =25 stycznia
| Miejsce urodzenia           =Warszawa
| Rok śmierci                 =2016
| Dzień miesiąc śmierci       =10 grudnia
| Miejsce śmierci             =
| Narodowość                  =Polska
| Ważne dzieła                =
| nagroda1                    =
| nagroda2                    =
| nagroda3                    =
| nagroda4                    =
| nagroda5                    =
| nagroda6                    =
| nagroda7                    =
| nagroda8                    =
| nagroda9                    =
| nagroda10                   =
| www                         =
| kontakt                     =
| kategoria                   = Autor
| kategoria2                  = Tłumacz
}}

'''Robert Reuven Stiller''' (ur. 25 stycznia 1928 w Warszawie, zm. 10 grudnia 2016) – polski tłumacz, pisarz i językoznawca żydowskiego pochodzenia. Dzieciństwo spędził na Białorusi, okupację w Warszawie. Należał do AK. W 1947 odszedł od katolicyzmu, w którym był wychowany. Wstąpił do PPS. Pracował etatowo w wojsku. W 1952 roku ukończył polonistykę, studiował slawistykę, dziennikarstwo, indologię oraz nordystykę w Rejkiawiku.

Oprócz tłumaczeń jest autorem kilku książek i esejów o charakterze językoznawczym oraz sztuk teatralnych, oraz współzałożycielem żydowskiej gminy reformowanej i propagatorem odrodzenia judaizmu reformowanego w Polsce. W latach 60. i 70. publikował pod pseudonimami (Tomasz Harasiuk, Jerzy Szperak, Józef Salmanowicz), był m.in. autorem książki "Semantyka zbrodni" o propagandzie w sprawie zbrodni katyńskiej. Na przełomie lat 80.-90. XX w. wspólnie z filozofem i tłumaczem Jerzym Prokopiukiem, dzielił się zainteresowaniami ezoterycznymi na łamach czasopisma "Mój Świat". Opublikował krótką, serię artykułów na ten temat, był też współredaktorem pisma "Gnosis").

==Wybrane przekłady==
*Vladimir Nabokov
#Lolita
#Blady ogień
*Anthony Burgess
#Człowiek z Nazaretu
#[[Mechaniczna pomarańcza]] (wersja ROS książki A Clockwork Orange)
#[[Nakręcana pomarańcza]] (wersja ANG książki A Clockwork Orange)
#[[Rok 1985]] (wspólnie ze Zbigniewem Batką)
#[[Rozpustne nasienie]]
*Lewis Carroll
#[[Alicja po drugiej stronie lustra]]
#[[Przygody Alicji w Krainie Czarów]]
#Wyprawa na Żmirłacza
#Żabrołaki
*Ian Fleming
#Sam chciałeś te karty, czyli Casino Royale (w 1990, wspólnie z Agnieszką Sylwanowicz)
#Żyj i pozwól umrzeć (w 2008)
#Moonraker (w 2008)
#Diamenty są wieczne (w 2008)
#Pozdrowienia z Rosji (w 2008)
#Dr No (w 2008)
#Goldfinger (w 2008)
#Tylko dla twoich oczu (w 2008)
#Operacja Piorun (w 2008)
#Szpieg, który mnie kochał (w 2003 jako Moja miłość to agent i 2008)
#W tajnej służbie Jej Królewskiej Mości (w 1994 i 2008)
#Żyje się tylko dwa razy (w 2003 jako Żyjesz tylko dwa razy i 2008)
*Esther Vilar
#Na dziewczęcej skórze
#Matematyka Niny Gluckstein
*Bertolt Brecht
#Postylla domowa i inne wiersze
#Rekin zęby ma na wierzchu
*Mitologie świata
#Beowulf – ósmowieczny poemat heroiczny nieznanego autora, zabytek literatury staroangielskiej.
#Gilgamesz (parafraza i kompilacja na podstawie różnojęzycznych przekładów, głównie ros.)
#Krymhilda – nie jest wiernym przekładem Pieśni o Nibelungach, a kompilacją dostępnych kompletnych niemieckich wersji opowieści Nibelungenlied i jej wariantów zawartych w Eddach (starszej i młodszej, tzw. prozaicznej) oraz innych utworach.
*Antologie
#Antologia literatury malajskiej
#Strofy o zwięrzętach
#Wiersze o miłości

Przekłady Stillera (np. prozy Burgessa) wyróżniają dołączone do wydań artykuły na temat stosowanego przez autora języka, neologizmów, gwary a także pracy tłumacza.

Powieść [[Mechaniczna pomarańcza]] tłumacz przełożył w dwóch wariantach, wykorzystując fakt, że oryginalny język bohaterów był gwarą angielską z licznymi wtrętami wywodzącymi się m.in. z rosyjskiego – polski przekład powstał analogicznie w wersjach z wtrętami pochodzącymi z angielskiego oraz rosyjskiego. Stiller zapowiadał trzeci wariant przekładu powieści, wersję N – germanizowaną – która miała się ukazać pod tytułem ''Sprężynowa pomarańcza''.

==Twórczość własna==
*Baśnie
#Chomik – baśń o chomikach
#Klatin, brat Klatona – baśnie indonezyjskie
#Małpa i jej małżonek – baśnie malajskie
#Narzeczony z morza – baśnie skandynawskie (zawiera opowieści z Zardzewiałego miecza w nieco złagodzonej formie i kilka nowych historii, 
#Niewinny Tygrys – baśnie indonezyjskie
#Skamieniały Statek – baśnie malajskie
#Zardzewiały miecz – baśnie skandynawskie
*Eseistyka i felietonistyka
#[[Lemie! Po co umarłeś?]] – obszerne komentarze na temat twórczości Stanisława Lema, wspomnienia i refleksje
#Pokaż język! – zbiór felietonów
#Semantyka zbrodni – obszerna, logiczno-językowa analiza noty protestacyjnej wystosowanej przez rząd ZSRR w związku z odkryciem masowych grobów polskich oficerów w Katyniu (pod pseudonimem Tomasz Harasiuk)
*Poezja
#Listy do kochanki
#Pierwszy raz w życiu
#Poetyka pierwszej dziewiątki
#Z czarnowłosych gwiazd