Tekst źródłowy

{{Autor
| Imię                        = Michaił
| Nazwisko                    = Bułhakow
| Grafika                     = Michail_Bulhakow.jpeg‎ 
| Podpis                      = 
| Rok urodzenia               = 1891
| Dzień miesiąc urodzenia     = 3 maja
| Miejsce urodzenia           = Kijów
| Rok śmierci                 = 1940
| Dzień miesiąc śmierci       = 10 marca
| Miejsce śmierci             = Moskwa
| Narodowość                  = Rosja
| Ważne dzieła                = Mistrz i Małgorzata
| nagroda1                    = SFinks
| nagroda2                    = Sieriebrianaja strieła
| nagroda3                    = 
| nagroda4                    = 
| nagroda5                    = 
| nagroda6                    =
| nagroda7                    =
| nagroda8                    = 
| nagroda9                    =
| nagroda10                   = 
| www                         = 
| kontakt                     =
| kategoria                   = Autor
| kategoria2                  = 
}}

'''Michaił Bułhakow''' (1891-1940). Pisarz rosyjski.

Urodził się 3 (15) maja 1891 r. w Kijowie, w rodzinie profesora tamtejszego seminarium duchownego. W 1916 r. ukończył studia medyczne. Pracował jako lekarz we wsi Nikolsk pod Smoleńskiem, potem - w Wiaźmie. Doświadczenia z tamtych czasów znalazły odzwierciedlenie w cyklu opowiadań "Zapiski młodego lekarza" (1925-1926).

Prozę zaczął pisać jeszcze jako student.

Po wybuchu rewolucji wrócił do Kijowa, gdzie był świadkiem krwawych wydarzeń podczas walk o miasto. W 1919 r. został zmobilizowany do armii białych, z którą jako lekarz wojskowy wyjechał na Północny Kaukaz. Cały czas nie przestawał pisać.

We Władykawkazie zachorował na tyfus; choroba uniemożliwiła mu opuszczenie Rosji Radzieckiej.

W roku 1921 przyjechał do Moskwy, gdzie rozpoczął współpracę z kilkoma gazetami jako felietonista. Ten okres jego życia znalazł odzwierciedlenie w powieści "Notatki na mankietach" (1923), która ukazała się dopiero po śmierci pisarza. Jej swoistą kontynuacją stała się mikropowieść "Diaboliada" (1925); w Moskwie osadzona została akcja innych powstałych w tym czasie utworów: "Fatalnych jaj" (1925) oraz "Psiego serca" (1925).

W 1925 r. ukazała się skrócona wersja powieści "Biała gwardia", pracę nad którą zaczął Bułhakow jeszcze podczas pobytu we Władykawkazie. Rok później opublikowana została sztuka "Dni Turbinów", proces powstawania której opisał autor w "Powieści teatralnej" (1937).

Pod koniec lat dwudziestych Bułhakow coraz częściej stawał się obiektem ataków oficjalnej krytyki. Nie publikowano jego nowych utworów, sztuki były zdejmowane z afisza. Zdesperowany pisarz zwrócił się w 1930 r. z listem do Stalina, w którym prosił o możliwość wyjazdu z kraju albo zarabiania na życie w teatrze. Po miesiącu do Bułhakowa zadzwonił osobiście Stalin i pozwolił mu pracować; niewiele to jednak zmieniło w sytuacji pisarza.

Najważniejsze swoje dzieło - powieść "Mistrz i Małgorzata" - zaczął pisać w 1929 r. Pierwotna wersja została zniszczona rok póżniej. Pierwsza redakcja powieści nastąpiła w 1934 r., a w 1937 r. otrzymała swój ostateczny tytuł. W tym czasie Bułhakow był już śmiertelnie chory, niektóre rozdziały dyktował żonie. Praca nad powieścią została zakończona w lutym 1940, na miesiąc przed śmiercią pisarza. Po raz pierwszy opublikowano ją dopiero w 1966 w pismie "Moskwa".

Bułhakow zmarł w Moskwie, 10 marca 1940 r.


=Bibliografia=

==Notatki na mankietach==
* Nieobyknowiennyje prikliuczenija doktora, 1922 (opowiadanie)
* Krasnaja korona (Historia morbi), 1922 (opowiadanie) - '''Czerwona korona. Historia medyczna'''  [[Fatalne jaja. Diaboliada.]]
* Kitajskaja istorija. 6 kartin wmiesto rasskaza, 1923 (opowiadanie), '''Chińska historia''' [[Czarny mag]]
* Naliot (W wołszebnom fonarie), 1923 (opowiadanie)
* Bogiema, 1924 (opowiadanie)
* Zapiski na manżetach, 1923 (mikropowieść)
* W nocz na 3-je czisło. Iz romana "Ałyj mach", inny tytuł: W nocz na trietje czisło, 1922 (opowiadanie)

==Złote korespondencje Feraponta Ferapontowicza Kaporcewa==
* Korriespondiencija pierwaja. Niesgorajemyj amierikanskij dom, 1925 (opowiadanie)
* Korriespondiencija wtoraja. Łżedimitrij Łunaczarskij, 1925 (opowiadanie)
* Korriespondiencija trietja. Wan'kin-durak, inny tytuł: Krokodił Iwanowicz, 1924 (opowiadanie)
* Czetwiertaja korriespondiencija . Brandmiejstier Pożarow, inny tytuł: Gierkuliesowy podwigi swietłoj pamiati brandmiejstiera Nazarowa, 1924 (opowiadanie)

==Zapiski młodego lekarza==
* Połotience s pietuchom, 1926 (opowiadanie)
* Krieszczenije poworotom (Zapiski junogo wracza), 1925 (opowiadanie)
* Stalnoje gorło (Rasskaz junogo wracza), 1925 (opowiadanie)
* Wjuga, 1926 (opowiadanie)
* T'ma jegipietskaja, 1925 (opowiadanie)
* Propawszij głaz, 1926 (opowiadanie)
* Zwiezdnaja syp', 1926 (opowiadanie)
* Ja ubił, 1926 (opowiadanie)
* Morfij, 1927 (mikropowieść)

==Powieści==
* Biełaja gwardija, 1924
* Molier, inny tytuł: Żizn' gospodina de Moliera, 1962
* Tieatralnyj roman, inny tytuł: Zapiski pokojnika, 1965
* Mastier i Margarita, 1967, [[Mistrz i Małgorzata]]

==Mikropowieści==
* Diaboliada. Powiest' o tom, kak blizniecy pogubili diełoproizwoditielia, 1923, '''Diaboliada''' [[Fatalne jaja (1928)]], [[Opowiadania (Bułhakow)]], [[Fatalne jaja. Diaboliada.]], [[Czarny mag]], [[Diaboliada]], [[Utwory wybrane. Tom 1]], [[Fatalne jaja. Diaboliada. Psie serce]], [[Jezioro samogonu]]
* Łucz żizni, 1925
* Rokowyje jajca, 1925, '''Fatalne jaja''' [[Fatalne jaja (1928)]], [[Opowiadania (Bułhakow)]], [[Fatalne jaja]], [[Fatalne jaja. Diaboliada.]], [[Fatalne jaja (1998)]], [[Utwory wybrane. Tom 1]], [[Fatalne jaja. Diaboliada. Psie serce]], [[Jezioro samogonu]]
* Sobaczje sierdce (Czudowiszcznaja istorija), 1968, '''Psie serce''' [[Wizje dla ubogich 2: Psie Serce Węża]], [[Opowiadania (Bułhakow)]], [[Psie serce]], [[Literatura Radziecka 07 (469) 1988]], [[Utwory wybrane. Tom 1]], [[Fatalne jaja. Diaboliada. Psie serce]], [[Jezioro samogonu]]
* Tajnomu drugu (Dionisowy mastiera. Ałtar' Dionisa. Sceny), 1987

==Opowiadania==
* Sowietskaja inkwizizija, 1919
* Dan' woschiszczenija, 1920
* Opiera, 1921
* Smiert' Joanna Groznogo, 1921
* Wołczki na koliesach, 1922
* Kak nie nado pomogat' gołodnym. Ubijstwiennyje wykładki, 1922
* Nie sliedujet zabywat' sowietskije zakony, 1922
* Pochożdienija Cziczikowa, 1922, '''Przygody Cziczikowa''' [[Fatalne jaja]], [[Utwory wybrane. Tom 1]]
* Rasszirienije "Prowodnika", 1922
* Sowiet-choziain. Priedprijatija Rogożsko-Simonowskogo rajsowieta, 1922
* U kurian, 1922
* Upłata wowriemia, 1922
* Uczenaja kasta protiw raboczego kłassa, 1922
* Biomiechaniczeskaja gława, 1923
* Psałom, 1923
* Pticy w mansardie, 1923
* Rol-Rojs ili Dobierman-Pinczer (W szutku o sierjeznom) (pod pseudonimem F. Iks), 1923
* W "obszczestwie i swietie", 1924
* Wieczerok u Wasilisy, 1924
* Kak on soszeł z uma, 1924
* Niezasłużennaja obida, 1924
* Poputczica, 1924
* Sierija nol szest' № 0660243. Istinnoje proisszestwije, 1924
* Sorok kaziennych czerwoncew, 1924
* Chanskij ogon', 1924
* Riealnaja postanowka, 1925
* Siem' raz primier' - odin otrież'. O nieudacznych i nieprodumannych prikazach, 1925
* Tarakan, 1925
* Mikroby, 1926
* Traktat o żiliszcze, 1926
* Dietskij rasskaz, 1939
* "Był maj...", 1978
* Priwyczka, 2004

==Mikroopowiadania==
* Trillionier, 1922

==Sztuki==
* Synowja Mułły, 1921
* "Riewizor s wyszibanijem", 1924
* Po tieliefonu, 1924
* Silnodiejstwujuszczeje sriedstwo, inny tytuł: Silnodiejstwujuszczeje sriedstwo. Pjesa w 1-m diejstwii, 1924
* Zojkina kwartira, inne tytuły: Zojkina kwartira. Pjesa w triech aktach; Zojkina kwartira. Tragiczeskij fars w triech diejstwijach, 1925
* Kułak buchgałtiera. Pjesa (Możet idti wmiesto "Zagowora impieratricy"), 1925
* Dni Turbinych, 1926
* Bagrowyj ostrow. Gienieralnaja riepieticija pjesy grażdanina Żiula Werna w tieatrie Giennadija Panfiłowicza s muzykoj, izwierżenijem wułkana i anglijskimi matrosami, 1927, '''Szkarłatna wyspa''' [[Fatalne jaja]], [[Utwory wybrane. Tom 3]]
* Kabała swiatosz, inny tytuł: Moljer, 1930
* Alieksandr Puszkin, inny tytuł: Posliednije dni, 1955
* Bieg (Wosiem' snow), 1962
* Don Kichot, 1962
* Iwan Wasiljewicz, 1965
* Połoumnyj Żurdien, inny tytuł: Połoumnyj Żurdien (Moljeriana w triech diejstwijach), 1965
* Błażenstwo (Son inżeniera Riejna w czetyriech aktach, inny tytuł: Błażenstwo (Son inżeniera Riejna). Pjesa w czetyriech diejstwijach, 1966
* Adam i Ewa, 1971
* Batum, 1977
* Wojna i mir, 1986
* Miertwyje duszi, 1986

==Scenariusze filmowe==
* Riewizor, inny tytuł: Nieobyczajnoje proisszestwije, ili Riewizor, 1983
* Miertwyje duszi, 1987

==Zbiory opowiadań==
* Djawoliada, 1925
* Rasskazy biblioteki "Smiechacz", 1926
* Traktat o żiliszcze, 1926
* Rokowyje jajca, 1928
* [[Jezioro samogonu]]  2021 (oryginalny polski zbiór)

=Nagrody=
* [[SFinks]] 1999, książka roku (Mistrz i Małgorzata)
* [[Sieriebrianaja strieła]] 2009, najlepsza książka epoki (Mistrz i Małgorzata)

=Linki zewnętrzne=
* [http://fantlab.ru/autor186 Rosyjska biografia i bibliografia Bułhakowa]

==Cytaty==

* "Nie wiadomo, dlaczego wszyscy mówią do kotów „ty”, choć jako żywo żaden kot nigdy z nikim nie pił bruderszaftu".

Michaił Bułhakow "Mistrz i Małgorzata"

* "To fakt. A fakty to najbardziej uparta rzecz pod słońcem".

Michaił Bułhakow "Mistrz i Małgorzata"

* "Któż to ci powiedział, że nie ma już na świecie prawdziwej, wiernej, wiecznej miłości? A niechże wyrwą temu kłamcy jego plugawy język!"

Michaił Bułhakow "Mistrz i Małgorzata"