Tekst źródłowy

{{Autor
| Imię                        =Kurt 
| Nazwisko                    =Vonnegut
| Grafika                     =Kurt vonnegut.jpeg
| Podpis                      = 
| Rok urodzenia               =1922
| Dzień miesiąc urodzenia     =11 listopada
| Miejsce urodzenia           =Indianapolis
| Rok śmierci                 =2007
| Dzień miesiąc śmierci       =11 kwietnia
| Miejsce śmierci             =Nowy Jork
| Narodowość                  =USA
| Ważne dzieła                =Śniadanie mistrzów
| nagroda1                    =
| nagroda2                    =
| nagroda3                    =
| nagroda4                    =
| nagroda5                    =
| nagroda6                    =
| nagroda7                    =
| nagroda8                    =
| nagroda9                    =
| nagroda10                   =
| www                         =http://sf-encyclopedia.com/entry/vonnegut_kurt_jr
| kontakt                     =
| kategoria                   = Autor
| kategoria2                  = 
}}
[[Plik:Kurt vonnegut1.jpeg|300px|thumb]]
[[Plik:Kurt vonnegut2.jpeg|300px|thumb]]
[[Plik:Kurt vonnegut3.jpeg|300px|thumb]]
[[Plik:Kurt vonnegut4.jpeg|300px|thumb]]

'''Kurt Vonnegut''' ( - ) amerykański pisarz, publicysta, urodził się w 1922 roku w Indianapolis jako syn niemieckich emigrantów: Kurta Vonneguta St. i Edith Lieber. Vonnegut uczęszczał do Orchard School, Shortridge High School, gdzie pisał do szkolnej gazety ‘The Shortridge Echo’. W 1940 r. przyjęto go na chemię na Uniwersytecie Cornella, w 1942 r. opuścił uniwersytet, nie ukończywszy go.

W 1943 r. Vonnegut wstąpił do wojska i został oddelegowany na studia do Instytutu Technologii w Carnegie, a następnie na Uniwersytet w Tennesee, po czym wysłano go na front do Europy. Słuzył w 106. dywizji piechoty. W grudnia 1944, w czasie ofensywy niemieckiej w Ardenach został wzięty do niemieckiej niewoli i osadzony w Dreźnie, gdzie za dnia pracował przy produkcji syropu słodowego dla kobiet w ciąży, a nocą był przetrzymywany w podziemiach starej rzeźni. 13 lutego 1945 przeżył bombardowanie miasta przez aliantów. Wydarzenie to stało się główną inspiracją dla jego powieści - [[Rzeźnia numer pięć]]. Kilka miesięcy później Armia Czerwona wyzwoliła Vonneguta z niewoli, po czym pisarz wrócił do Stanów i został odznaczony orderem Purple Heart.

Po powrocie do USA Vonnegut poślubił Jane Marie Cox i podjął studia antropologiczne na Uniwersytecie Chicago. Jego praca dyplomowa na temat „Fluctuations Between Good and Evil in Simple Tale” została odrzucona przez komisję uniwersytecką. Tytuł przyznano mu dopiero w 1971 r. za powieść [[Kocia kołyska]]. W czasie studiów pracował jako reporter kryminalny. W maju 1947 r. urodził się jego pierwszy syn – Mark, pisarz przeniósł się do Schenectady, gdzie podjął pracę w dziale public relations w firmie General Electric, w której jego brat Bernard pracował jako naukowiec. W latach 50. Vonnegut zaczął publikować swoje pierwsze opowiadania, m.in. w magazynie Collier’s, a zyski z publikacji pozwoliły mu w 1950 r. porzucić pracę w GE, by przenieść się do Cape Cod i pracować wyłącznie jako wolny strzelec. Pierwszą powieść, zatytułowaną [[Pianola]], wydał w 1952 r. i mimo że jego uznanie w środowisku literackim wciąż rosło, pisarz był zmuszony do szukania alternatywnych źródeł dochodu. Pracował między innymi na stanowiskach nauczyciela angielskiego czy copywritera. Otworzył również pierwszy w USA salon Saaba. W 1957 r. zmarła na raka siostra pisarza, dwa dni po śmierci swojego męża. W wyniku tej tragedii czwórka ich dzieci została osierocona. Vonnegut i jego żona zaadoptowali najstarszą trójkę (mimo że mieli już troje własnych dzieci).

Od 1965 r. wykładał w Hopefield School, a w latach 1965-1971 prowadził warsztaty pisarskie na uniwersytetach Iowa i Harvarda.

Vonnegut znany był ze swoich kontrowersyjnych przekonań, których nie bał się wyrażać. Wyznawał poglądy lewicowe, był przeciwny wojnie i łamaniu praw obywatelskich. Sam siebie określał jako humanistę i socjalistę. W 1968 r. podpisał ‘Writers and Editors War Tax Protest’, w którym deklarowano zaprzestanie płacenia podatków w proteście przeciwko wojnie w Wietnamie. W licznych wywiadach i artykułach krytycznie wypowiadał się na temat polityki George'a W. Busha i sprzeciwiał się wojnie w Iraku. Był członkiem American Civil Liberties Union, amerykańskiej organizacji broniącej wolności obywatelskich.

Vonnegut bezustannie bawił się formą, prowokował czytelnika, wciągał go w literackie pułapki i kpił z niego. Swoje powieści ozdabiał czasem własnoręcznie wykonanymi, prymitywnymi rysunkami, np. słynną "dziurą w zadku" w powieści [[Śniadanie mistrzów]]. Wiele z jego powieści składa się z licznych, króciutkich rozdziałów, podobnie jak u Julio Cortázara. Forma i styl ''Kociej kołyski'' nawiązuje wręcz do Biblii, a autor opisuje w niej nawet zasady fikcyjnej religii, zwanej bokononizmem.

Istotnym nurtem w twórczości Vonneguta był surrealizm. Powieści jego były pełne dziwacznych postaci, groteskowych, makabrycznych i onirycznych wydarzeń. Pisarz fascynował się science fiction, co najwyraźniej zaznaczył w powieści [[Syreny z Tytana]] i pisarskiej kreacji swojego alter ego – Kilgore'a Trouta.

Swoje utwory podpisywał Kurt Vonnegut Jr  lub Kurt Vonnegut.

==Powieści==    
*Player Piano (1952) inny tytuł: Utopia 14 (1954) [[Pianola]]
*The Sirens of Titan (1959) [[Syreny z Tytana]]
*Mother Night (1962) [[Matka noc]]
*Cat's Cradle (1963) [[Kocia kołyska]]
*God Bless You, Mr. Rosewater (1965) [[Niech pana Bóg błogosławi, panie Rosewater]]
*Slaughterhouse-Five (1969) [[Rzeźnia numer pięć]]
*Between Time and Timbuktu or Prometheus-5 (1972)
*Breakfast of Champions (1973) [[Śniadanie mistrzów]]
*Slapstick (1976) [[Slapstick]]
*Slapstick or Lonesome No More! (1977) [[Slapstick|Slapstick albo nigdy więcej samotności]]
*Jailbird (1979) [[Recydywista]]
*Deadeye Dick (1982) [[Rysio Snajper]]
*Galapagos (1985) [[Galapagos]]
*Bluebeard (1987) [[Sinobrody]]
*Hocus Pocus (1990) [[Hokus Pokus]]
*Timequake (1997) [[Trzęsienie czasu]]

==Zbiory opowiadań==
*Canary in a Cat House (1961)
*Welcome to the Monkey House (1968) [[Witajcie w małpiarni]]
*Bagombo Snuff Box (1999) [[Tabakiera z Bagombo]]
*God Bless You, Dr. Kevorkian (1999) [[Niech pana Bóg błogosławi doktorze Kevorkian]]
*Suche Traum, biete mich (2001) 
*Armageddon in Retrospect (2008) [[Armagedon w retrospektywie]]
*Look at the Birdie: Unpublished Short Fiction (2009) [[Popatrz na ptaszka]]
*While Mortals Sleep: Unpublished Short Fiction (2011)

==Omnibusy==
*Slaughterhouse-Five / The Sirens of Titan / Player Piano / Cat's Cradle / Breakfast of Champions / Mother Night (1980)
*Kurt Vonnegut: Novels & Stories, 1963-1973 (2011) 
*Kurt Vonnegut: Novels & Stories 1950-1962 (2012)

==Chapterbooks==
*You've Never Been to Barnstable? (1966)
*2 B R 0 2 B (2007)
*The Big Trip Up Yonder (2009) 

==Nonfiction==
*Wampeters, Foma & Granfalloons (1974) '''Wampetery, foma i granfalony'''
*Palm Sunday (1981) inny tytuł: Palm Sunday: An Autobiographical Collage (1981)  '''Niedziela Palmowa'''
*Nothing Is Lost Save Honor (1985)
*Fates Worse Than Death (1991) '''Losy gorsze od śmierci'''
*A Man Without a Country (2005)  '''Człowiek bez ojczyzny'''
*Slaughterhouse-Five: Critical Insights (2010)
*Kurt Vonnegut: The Last Interview and Other Conversations (2011)

==Inna twórczość==
*Happy Birthday, Wanda June (1973) '''W dniu urodzin Wandy June'''

==Opowiadania==
*The Report on the Barnhouse Effect (1950) '''Raport w sprawie efektu Barnhouse'a''', [[Wizje dla ubogich 6: Dziennik Róży]], [[Witajcie w małpiarni]]
*Thanasphere (1950) '''Thanasfera''' [[Tabakiera z Bagombo]]
*EPICAC (1950) '''Epicac''', [[Witajcie w małpiarni]]
*More Stately Mansions (1951) '''Stylowe wnętrze''' [[Witajcie w małpiarni]]
*All the King's Horses (1951) '''Szach królowi''' [[Witajcie w małpiarni]]
*The Euphio Question (1951) '''Eufo-kwestia''', [[Witajcie w małpiarni]]
*The Foster Portfolio (1951) '''Portfel Fostera''' [[Witajcie w małpiarni]]
*From Player Piano (1952) 
*D.P. (1953) '''Dipis''', [[Witajcie w małpiarni]]
*Tom Edison's Shaggy Dog (1953) jako: '''Pies Edisona''' w: [[Witajcie w małpiarni]]; lub jako: '''Pies Tomasza Edisona''' w: [[Problemy 05 (302) 1971]], [[Kroki w nieznane tom 3]]
*Unready to Wear (1953) '''Nie na miarę''' [[Witajcie w małpiarni]]
*Adam (1954) '''Adam''', [[Witajcie w małpiarni]]
*Custom-Made Bride (1954) '''Panna młoda na zamówienie''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*Ambitious Sophomore (1954) '''Ambitny drugoklasista''' [[Tabakiera z Bagombo]]
*Bagombo Snuff Box (1954) '''Tabakiera z Bagombo''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*The Powder-Blue Dragon (1954), '''Niebieskoszary smok''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*The Big Trip Up Yonder (1954) inny tytuł: Tomorrow and Tomorrow and Tomorrow (1954) '''Jutro''', [[Witajcie w małpiarni]], [[Problemy 04 (313) 1972]], [[Kroki w nieznane tom 3]]
*The Kid Nobody Could Handle (1955) '''Niesforny szczeniak''', [[Witajcie w małpiarni]]
*Next Door (1955) '''Za ścianą''', [[Wizje dla ubogich 1: Rollerball]], [[Witajcie w małpiarni]]
*Unpaid Consultant (1955) '''Bezpłatny konsultant''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*Deer in the Works (1955) '''Jeleń w fabryce''', [[Witajcie w małpiarni]]
*Der Arme Dolmetscher (1955) '''Der Arme Dolmetscher''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*Miss Temptation (1956) '''Chodząca pokusa''', [[Witajcie w małpiarni]]
*The Boy Who Hated Girls (1956) '''Chłopak, który nienawidził dziewcząt''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*This Son of Mine (1956) '''Ten mój syn''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*Hal Irwin's Magic Lamp (1957) '''Cudowna lampa Hala Irwina''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*A Night for Love (1957) '''Noc dla miłości''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*The Manned Missiles (1958) '''Pociski załogowe''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*Long Walk to Forever (1960) '''Długi spacer na zawsze''', [[Witajcie w małpiarni]]
*Find Me a Dream (1961) '''Znajdź dla mnie marzenie''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*Runaways (1961) '''Ucieczki''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*Harrison Bergeron (1961) '''Harrison Bergeron''', [[Literatura na Świecie 01 1976]], [[Droga do science fiction 3]], [[Witajcie w małpiarni]], [[Czarujące obiekty latające]], [[Gwiazda neutronowa (antologia)|Gwiazda neutronowa]], [[Zbuntowani]]
*My Name is Everyone (1961) inny tytuł: Who Am I This Time? (1961) '''Kim teraz będę?''', [[Witajcie w małpiarni]]
*The Lie (1962) '''Kłamstwo''', [[Witajcie w małpiarni]]
*Go Back to Your Precious Wife and Son (1962) '''Wracaj do żonisi i synalka''', [[Witajcie w małpiarni]]
*2 B R 0 2 B (1962) jako: '''Balnaba''' w: [[Czarnoksiężnicy z Dziwacznego Grodu]], jako: '''NA1IE''' w: [[Czarnoksiężnicy z Krainy Osobliwości]], jako: '''2BRO2B''' w: [[Tabakiera z Bagombo]]
*Where I live (1964) '''W moich stronach''', [[Witajcie w małpiarni]]
*New Dictionary (1966) '''Nowy słownik''', [[Witajcie w małpiarni]]
*The Hyannis Port Story (1968) '''Zdarzyło się w Porcie Hyannis''', [[Witajcie w małpiarni]]
*Welcome to the Monkey House (1968) '''Witajcie w małpiarni''', [[Witajcie w małpiarni]], [[Playboy science fiction]]
*Fortitude (1968) '''Hart ducha''', [[Kroki w nieznane tom 5]]
*The Big Space Fuck (1972) jako: '''Wielkie kosmiczne jebanie''' w: [[SFallus]], jako: '''Wielkie kosmiczne pieprzenie''' w [[Kurier Fantastyczny 3 1983]]
*Editor's Note (Hocus Pocus) (1990), [[Hokus Pokus]]
*Mnemonics (1999) '''Mnemonika ''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*Any Reasonable Offer (1999) '''Każda godziwa propozycja''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*The Package (1999) '''Pakiet''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*The No-Talent Kid (1999) '''Beztalencie''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*Poor Little Rich Town (1999) '''Biedne, bogate miasteczko''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*Souvenir (1999) '''Pamiątka''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*The Cruise of "The Jolly Roger" (1999) '''Rejs "Wesołego Rogera"''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*A Present for Big Saint Nick (1999) '''Prezent dla Wielkiego Świętego Nicka''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*Lovers Anonymous (1999) '''Anonimowi kochankowie''', [[Tabakiera z Bagombo]]
*Introduction (God Bless You, Dr. Kevorkian) (1999), [[Niech pana Bóg błogosławi doktorze Kevorkian]]
*Armageddon in Retrospect (2008) '''Armagedon w retrospektywie''', [[Armagedon w retrospektywie]]
*The Commandant's Desk (2008) '''Biurko komendanta''', [[Armagedon w retrospektywie]]
*Guns Before Butter (2008), '''Karabiny przed masłem''', [[Armagedon w retrospektywie]]
*Spoils (2008) '''Łupy''', [[Armagedon w retrospektywie]]
*Unknown Soldier (2008) '''Nieznany żołnierz''', [[Armagedon w retrospektywie]] 
*Wailing Shall Be in All Streets (2008) '''Płacz się rozlegnie na wszystkich ulicach''', [[Armagedon w retrospektywie]]
*The Unicorn Trap (2008) '''Pułapka na jednorożca''', [[Armagedon w retrospektywie]]
*Brighten Up (2008), '''Rozchmurz się''', [[Armagedon w retrospektywie]]
*Just You and Me, Sammy (2008), '''Tylko ty i ja, Sammy''', [[Armagedon w retrospektywie]]
*Great Day (2008) '''Wielki dzień''', [[Armagedon w retrospektywie]]
*Happy Birthday, 1951 (2008) '''Wszystkiego najlepszego w dniu urodzin, 1951''', [[Armagedon w retrospektywie]]
*A Song for Selma (2009) '''Pieśń dla Selmy ''', [[Popatrz na ptaszka]]
*FUBAR (2009) '''Fubar''', [[Popatrz na ptaszka]]
*Shout About It from the Housetops (2009)
*Ed Luby's Key Club (2009) '''Prywatny klub Eda Luby'ego''', [[Popatrz na ptaszka]]
*Hello, Red (2009) '''Cześć Ruda''', [[Popatrz na ptaszka]]
*Little Drops of Water (2009) '''Krople wody''', [[Popatrz na ptaszka]]
*The Honor of a Newsboy (2009) '''Honor gazeciarza''', [[Popatrz na ptaszka]]
*Look at the Birdie (2009) '''Popatrz na ptaszka''', [[Popatrz na ptaszka]]
*King and Queen of the Universe (2009) '''Król i królowa wszechświata''', [[Popatrz na ptaszka]]
*The Good Explainer (2009) '''Mistrz perswazji''', [[Popatrz na ptaszka]]