Przypowieść

Z encyklopediafantastyki.pl
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
LEKSYKON FANTASTYKI
pojęcie


PRZYPOWIEŚĆ (inna nazwa: parabola, z grec. parabole - porównanie) - opowiadanie o charakterze dydaktycznym, w którym zdarzenia i postacie (najczęściej potraktowane dość schematycznie) użyte są jako przykłady ludzkich postaw oraz uniwersalnych praw moralnych, a także typowych w danym czasie sytuacji egzystencjalnych. Fabuła przypowieści ze względu na swój charakter pozbawiona jest z reguły rysów indywidualnych. Realia świata przedstawionego są wyselekcjonowane tak, aby jak najlepiej oddawały nadrzędny sens utworu.

Specyficzna konstrukcja fabuły oraz odpowiedni dobór składników kształtujących świat przedstawiony są sygnałami dla odbiorcy, że opisywanych zjawisk nie należy odczytywać literalnie, ale szukać ukrytego znaczenia alegorycznego (-> alegoria) łub symbolicznego (symbol). Tak rozumiana przypowieść ma bardzo długą tradycję i w różnym kształcie literackim występowała w każdej niemal epoce asymilując doświadczenia artystyczne swoich czasów. Można ją spotkać także we współczesnej literaturze fantastycznej, gdzie nierzadko zdarzenia rozgrywające się w odległej przyszłości i na dalekich planetach są pretekstem do przedstawienia niepokojów współczesnego człowieka. Jako powieści - parabole odczytać można np. niektóre utwory J. A. Zajdla (Limes inferior, Wyjście z cienia, Cała prawda o planecie Ksi).


(aut. Andrzej Niewiadowski, Antoni Smuszkiewicz)

Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Narzędzia
Pomoc
Szablony