Niesamowitość

Z encyklopediafantastyki.pl
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
LEKSYKON FANTASTYKI
pojęcie


NIESAMOWITOŚĆ - w potocznym znaczeniu jest to cecha wszystkich zjawisk sprawiających wrażenie niezwykłych i budzących lęk. W tym sensie określenie to stosuje się również do podobnych zjawisk w literaturze, zwłaszcza w m fantastyce grozy, gdzie oznacza ono zazwyczaj niezrozumiałą z punktu widzenia aktualnego stanu wiedzy o rzeczywistości ingerencję sił irracjonalnych w ustalony wcześniej porządek świata przedstawionego. W tym znaczeniu jest to kategoria bliska m cudowności, ale różniąca się od niej funkcją, jaką spełnia w utworze. O ile cudowność oznacza nadprzyrodzoną ingerencję, która nie niszczy spójności świata i nie jest wroga człowiekowi, o tyle niesamowitość odnosi się do zjawisk groźnych, demolujących ład wewnętrzny opisywanej rzeczywistości i wymierzonych w człowieka, sprowadzonego do roli zabawki w rękach niezrozumiałego losu. Inaczej niesamowitość rozumiana jest w koncepcji literatury fantastycznej T. Todorova. W tym ujęciu nie ma ona nic wspólnego z fantastyką ani z cudownością. Jest natomiast cechą m dreszczowców, przedstawiających wypadki wprawdzie okropne, wywołujące lęk, przerażenie, ale nie budzące żadnych wahań co do możliwości ich wystąpienia w rzeczywistości pozaliterackiej. W tej koncepcji czysta niesamowitość stanowi biegun przeciwny wobec czystej cudowności.

(aut. Andrzej Niewiadowski, Antoni Smuszkiewicz)

Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Narzędzia
Pomoc
Szablony